Brak wyników

Zdrowie i rozwój

17 kwietnia 2019

NR 10 (Marzec 2019)

ABC rany. Na co zwrócić uwagę?

316

W ogólnej definicji rana to anatomiczne przerwanie ciągłości skóry, tkanek lub śluzówki wskutek działania czynnika zewnętrznego (urazu) lub wewnętrznego tj. współistniejącej choroby: niedokrwienie tętnicze, niewydolność żylna, czy zmiany troficzne. 

U dzieci, większość ran jest skutkiem urazu mechanicznego, który prowadzi do powstania ran:

  • powierzchniowych,
  • tłuczonych,
  • ciętych.

Rany mogą powstać także w wyniku drapania się dziecka po ukąszeniu owadów lub wskutek alergii kontaktowej. Oddzielną grupą ran są oparzenia termiczne lub chemiczne.

Co warto wiedzieć o ranie?

Uszkodzenie skóry lub naskórka jest utratą podstawowej bariery ochronnej organizmu i narażeniem na działanie bakterii, grzybów i wirusów. Nie tylko wielkość rany, ale i jej lokalizacja mają znaczenie w procesie gojenia. Rany w okolicach dłoni, kolan czy palców stóp mogą goić się trudniej, ze względu na ciągłą ruchomość i trudniejsze utrzymanie w tym miejscu opatrunku. Rany niezakażone goją się szybciej i bez komplikacji. Dlatego właściwe postepowanie z raną, bezpośrednio po urazie, jest tak ważne.

Pierwsza pomoc

Każdy typ rany stanowi potencjalne źródło zakażenia, niezależnie czy mamy do czynienia z otarciem naskórka, czy raną tłuczoną (w wyniku uderzenia np. o kamień). Otarcie czy rana cięta, którym towarzyszy krwawienie, zazwyczaj goi się szybciej niż rana tłuczona, której towarzyszy obrzęk czy krwiak. 
Niezależnie od przyczyny powstania rany, im szybciej podejmiemy interwencję, tym lepiej. 

3 proste kroki 

W 90% otarć i niewielkich ran mamy szansę na szybkie zagojenie, bez interwencji medycznej i nieestetycznych blizn.

  1. Pierwszą czynnością jest przemycie rany solą fizjologiczną lub letnią wodą z kranu. Należy delikatnie usunąć z niej piasek, szkło czy drzazgi.
  2. Następnie ranę należy zdezynfekować dostępnymi w aptece roztworami oktenidyny, podchlorynu sodu lub polihexanidyny. Pozostawienie antyseptyku w ranie od 2 do 5 minut powoduje zazwyczaj usunięcie patogenów, zapobiegając infekcjom. Jeśli rana jest głęboka, roztwór oktenidyny należy wypłukać z rany roztworem soli fizjologicznej.
  3. Trzecim krokiem jest założenie opatrunku. Chroni on ranę przed czynnikami zewnętrznymi i ponownym urazem. W przypadku ran powierzchniowych stosuje się gaziki jałowe, bandaż lub zwykłe plastry. Takie opatrunki mogą pozostać na suchej ranie od 1–3 dni. W przypadku ran z wydzieliną, należy dokonywać częstszej zmiany opatrunków. Podczas zmiany opatrunku należy ocenić, czy występuje:
  • obrzęk wokół rany,
  • zaczerwienienie skóry wokół rany,
  • zwiększona bolesność,
  • nieprzyjemny zapach, 
  • nietypowy kolor rany (np. żółtawy).

 
W przypadku obecności któregokolwiek z w/w czynników należy skonsultować się z pediatrą lub chirurgiem, gdyż te objawy mogą świadczyć o zakażeniu.

W przypadku ran ciętych lub powstałych w wyniku stłuczenia można użyć plastrów ściągających, co ułatwi gojenie i ograniczy powstanie blizny. 

W procesie gojenia pomocne są opatrunki i wyroby medyczne ze srebrem Ag+, od dawna stosowanym w medycynie jako naturalny sposób przyspieszający gojenie ran. 

Opatrunki ze srebrem jonowym lub srebrem TIAB w postaci kremów czy spray'u stosuje się bezpośrednio na ranę. Uwolnione jony srebra w wilgotnym środowisku rany wykazują silne działanie bakteriobójcze, chroniąc ranę przed zakażeniem. Nie należy stosować produktów ze srebrem, które nie mają na opakowaniu wskazań do stosowania w leczeniu ran. Opatrunki ze srebrem można stosować na każdy rodzaj rany, u dzieci i dorosłych, także na rany powstałe w wyniku oparzeń I i II stopnia.

Należy pamiętać, że zmiana opatrunku u dziecka może wiązać się z bólem. Jest to wynik podrażnienia włókien nerwowych lub też mechanicznego przylegania opatrunku do rany.

W przypadku ran głębokich, ciętych i tłuczonych, potrzebna jest interwencja chirurga. Szycie rany powinno nastąpić do 12 godzin od zdarzenia, jednak im szybciej, tym korzystniej. 

Niezależnie od rodzaju rany i jej lokalizacji warto pamiętać o trzech podstawowych krokach postępowania z raną: przemywaniu, dezynfekcji i opatrunku ochronnym. 

Przypisy